Kompanzasyon Panosu C/k Oranı Nedir? Kademe Boyutlandırma Rehberi

C/k oranı, kompanzasyon panosundaki en küçük kondansatör kademe kapasitesini (C, kVAr) reaktif enerji ölçüm cihazının (röle) kademe çıkışı sayısına (k) bölerek elde edilen değerdir. Basit bir ifadeyle: panodaki her bir röle çıkışının temsil ettiği ortalama kVAr miktarını gösterir.

C/k Oranı Nasıl Hesaplanır?

Formül: C/k = C_min / I_CT (akım trafosunun sekonder akımı temel alınır)

Pratikte şöyle düşünülebilir: toplam ihtiyaç 300 kVAr, 6 kademe kullanılacaksa ve kademe yapısı eşit ise her kademe 50 kVAr'dır. Röle C/k parametresi buna göre ayarlanır.

Kademe Yapıları (Oranlar)

Neden C/k Oranı Önemli?

• Ön ateşleme (pre-ignition) önleme: C/k çok büyükse röle tek seferde büyük kVAr devreye alır ve aşırı kompanzasyon riski artar.
• Kararsızlık önleme (hunting): Küçük bir yük değişiminde büyük bir kademe devreye girip çıkıyorsa (hunting), C/k değeri yük salınımına göre ayarlanmalıdır.
• Ince ayar kalitesi: Küçük kademeler hedef cosφ'ye daha yakın tutulum sağlar.

Kademe Boyutlandırma Örneği

Fabrika tüketim verileri: Aktif güç P = 500 kW, mevcut cosφ = 0,80, hedef cosφ = 0,97. Formülle ihtiyaç: Q = P × (tanφ₁ − tanφ₂) = 500 × (0,750 − 0,251) = 249,5 kVAr. Standart değer olarak 250 kVAr seçilir. Yük profiline göre 6 kademe 1:1:1:1:1:1 yapıda → her kademe ~41,7 kVAr → standart 40 veya 50 kVAr kondansatörler kullanılır.

Bu hesabı otomatik yapmak için Kompanzasyon Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Mevcut panom hunting yapıyor (sürekli devreye girip çıkıyor), nedeni ne?
Genellikle C/k oranının yüksek olması veya yük değişim hızının kademe kapasitesine uyumsuzluğundan kaynaklanır. Röledeki kademe devreye alma gecikmesi ve C/k ayarları optimize edilmeli, gerekirse küçük kademe kondansatörü eklenmelidir.

Binary kademe yapısı ne zaman tercih edilir?
Yük profili gün içinde çok geniş aralıkta değişen (örneğin birkaç büyük motor/vardiya çalışması olan) tesislerde binary yapı ile her değerde doğru kompanzasyon sağlanır. Ancak röle ayarı daha dikkatli yapılmalıdır.

C/k parametresini kendim değiştirebilir miyim?
Teknik bilgi gerektirmekle birlikte modern röleler kullanıcı arayüzünden ayarlanabilir. Ancak akım trafosu oranı (CT ratio) ve kondansatör gerçek kapasiteleri bilinmeden yapılan yanlış ayar, hunting veya aşırı kompanzasyona yol açabilir.

Kademe Boyutlandırma ve Röle Ayarı İçin Uzman Danışın